KİBAR

Eşşek dergisinin kapatılmasından sonra 6 Aralık 1910 tarihinde tek sayı yayımlanabilmiştir. Kibar’ın ardından Eşşek Mizah gazetesinin tekrar yayınına başlamasına kadar, Baha Tevfik, Yuha ve Malum Mizah Gazetelerini çıkaracaktır.

EŞŞEK

Pazartesi ve Perşembe kulaklarını gösterir, insanlara ders-i edeb verir, muti ve mütehammil hayvan gazetesidir. Sahib-i İmtiyaz: Merzifoni. Sahip ve Muharrirleri: Baha Tevfik, Ahmed Nebil. Müdür-i Mes’ul: Halil. Müdür-i Edebi: Çeminderzade Nahek. Sermuharriri: Kıbrisi Don Kişot, Heyet-i Tahririyye: Topal Eşek, Kır Eşek, Tırnağı Karıncalı Eşek, Kabakulak. Heyet-i İhbariyye: Sıpa, Katır, Yaban Eşeği, Sudan Geçmez, Tilki, Deve, Kuş, Uyuz Eşek, Kertenkele, Kaplumbağa. İstanbul. Nefaset Matbaası, Matbaa-i Manzume-i Efkar.

Eşşek mizah gazetesinin ilginç bir kuruluş hikayesi vardır. Münir Süleyman Çapanoğlu Basın Tarihimizde Mizah Gazeteleri” isimli eserinde bu kuruluş hikayesini şöyle aktarmaktadır. Edebi ve felsefi dergiler neşreden Baha Tevfik, bir de mizah dergisi çıkarmak istiyordu. Ancak, çıkaracağı dergiye de ilginç bir isim arıyordu. Arkadaşlarıyla da bu konuda konuşsa da bir türlü tatmin edici bir isim bulamıyordu. Birgün şair arkadaşı deli Rıfkı Baha Tevfik’in yanına geldi ve ismi buldum ancak hediyemi isterim dedi. Baha Tevfik bir ziyaret teklif etti. Arkadaşının teklifini kabul eden Deli Rıfkı dergiye “Eşşek” ismini bulduğunu söyledi. “Eşşek” Baha Tevfik’i güldürdü, isim hoşuna gitmişti ama tereddüte kapıldı. Ancak Matbuat Müdürlüğünün “Adab-ı umumiyeye muhalif” isimdeki bir gazeteye yayın izni vermeyeceğini söyledi. Deli Rıfkı ismi ben buldum, nasıl izin alacağını da sen bul dedi ve gitti. Baha Tevfik, günlece düşündü ve sonunda bir plan yaptı. Matbuat Müdürlüğüne “EŞK” isimli bir gazete için başvuruda bulundu. Başvuru kağıdını arkadaşı Fuad Samim Beye verdi. Aynı zamanda başvuruyu yazdığı kalemi de verdi. Fuat Samim bey başvuruyu Matbuat Müdürü Umumisi Fazlı Necip beye götürdü. Necip bey başvuruyu okuduktan sonra derginin isminin tuhaf olduğunu söyledi. Samim bey ‘Kahkaha ile gözyaşı, tezat oldun diye efendim’ cevabını verdi. Başvuruyu müdüre imzalatan Samim bey, Baha Tevfik’in verdiği kalemle “EŞK” kelimesinin üstüne bir şedde attı. Böylece derginin adı bir anda “EŞŞEK” oldu. 25 Kasım 1910 tarihinde İki baskı halinde 42 bin nüsha basılan Eşşek hızla satıldı. Ancak, hemen toplatıldı. İkinci sayısının çıkması ise 1912 yılında olabildi. İlk sayının ardından Baha Tevfik pes etmedi. Sırasıyla Kibar (6 Aralık 1910 – 1 sayı), Yuha (15 Aralık 1910 – 1 sayı) ve Malum (20 Aralık 1910 ila 9 Ocak 1911 tarihleri arasında 6 sayı) mizah gazetelerini yayımladı. Bu tarihten yaklaşık bir buçuk yıl sonra 1 Ağustos 1912 tarihinde Eşşek’in ikinci sayısını yayımladı.Baha Tevfik 10 Ekim 1912 tarihli 19 sayıdan sonra İttihad ve Terakki yönetiminin baskılarına dayanamayarak derginin yayımına son verdi. Daha sonra Ali Fuat Beyin yayımladığı dönemin en büyük mizah gazetesinde başyazar olarak çalışmaya başlamıştır. Ancak, ömrü, Eşşek gazetesinin ömrü gibi kısa olmuştur. 1914 yılında 28 yaşında hayata gözlerini yummuştur.

ÇİMDİK 1910

Şimdilik Perşembe günleri neşrolunur musavver Osmanlı gazetesidir. Çıkaran: M. Fazlı Sahib-i İmtiyaz: Ahmed Süreyya. Müdür-i Mes’ul ve Sermuharriri: Ebülburhan Nedim. İstanbul, Manzume-i Efkar Matbaası (Haftalık) İlk sayı yayım tarihi 16 Haziran 1910’dur.

CEM 1910

Perşembe günleri neşrolunur, siyasi, edebi, musavver mizah mecmuasıdır.” Müdür-i mes’ul: Cemil (Cem), Sermuharriri: Refik Halit (Karay), İstanbul. Sanayi-i Nefise Matbaası, İktisat Matbaası, Terakki Matbaası, Matbaa-i İhsan ve Şükerası. 20,5×28 (Haftalık). İttihad ve Terakki Partisinin baskılarına dayanamayıp kendisini kapatmıştır. Daha sonra 1912’de Hürriyet ve İtilaf İtilaf Partisi iktidara gelmesiyle 33. sayıdan tekrar yayınına başlamıştır. 10 Kasım 1910 – 12 Ekim 1912 tarihleri arasında toplam 43 sayı yayımlanmıştır.

Cemil Cem 1927 yılında Cem mizah dergisini tekrar yayımlamaya başlamıştır. İlk sayı yayım tarihi 10 Kasım 1927 olan Cem’in son 16 sayısı latin harfleriyle yayımlanmıştır. Dergi 2 Ağustos 1928 tarihli 49. sayısı ile yayın hayatına son vermiştir. İlk Türk karikatüristlerinden olan Cem’in çizgileriyle bundan sonraki senelerde dergilerde karşılaşamıyoruz.

Cem 1910
Cem 1927

ARZ-U HAL 1910

14 Şubat – 11 Mart 1910 tarihleri arasında 5 sayı yayımlandıktan sonra Hayal-i Cedid ismiyle yayımlanmaya başlamıştır.

ALAFRANGA 1910

“Şanet Kesler” türünde Pazartesi ve Perşembe günleri neşrolunur. Sahib-i İmtiyaz, Müdür-i Mes’ul: Hasan Necmi. Sermuharriri: Ezob. İstanbul, Ruşen Matbaası.(Haftalık) 30 Teşrinisani – 2 Kanunuevvel 1326.” 13 ve 15 Aralık 1910 tarihlerinde 2 sayı yayımlanmıştır. İttihad ve Terakki Partisine muhalefet etmiştir.