MARKO PAŞA

Birinci sayı tarihi 25 Kasım 1946’dır. Sabahattin Ali ve Aziz Nesin tarafından çıkarılmış, daha sonra kadroya Rıfat Ilgaz da katılmıştır. Gazetenin karikatürlerini ilk sayıdan itibaren Mim Uykusuz çizmiştir. Yayın hayatı boyunca birçok defa kapatılmış, toplatılmış, farklı isimlerle (Sırasıyla Marko Paşa (1. dönem (1-22)) , Merhumpaşa (1), Malumpaşa (1-5) (Malumpaşa’nın 6. sayısı gazete yönetimine karşı bir yayın politikasına ters bir surette çıkarılmıştır. Markopaşa serisinden kabul edilmemektedir.), Markopaşa (23) (24-30. sayılar arasından Orhan Erkip tarafından gazetenin politikasına aksi biçimde yayımlanmıştır.) , Merhumpaşa (2-4), Alibaba (1-4), Markopaşa (2. dönem (1-11)), Hür Markopaşa (1), Markopaşa (12-16), Markopaşa (1), Yedi Sekiz Paşa (1-3), Hür Markopaşa (2), Yedi Sekiz Paşa (4), Hür Marko Paşa (3-19)) (Hür Marko Paşa Gazetesi daha sonra Hür Marko Paşa Yeni Seri adıyla Hakkı Dinçer tarafından 1950 yılında 15 sayı daha yayımlanmıştır.) yayın hayatına devam etmiştir. Marko Paşa’nın 16. sayısı teksir makinasıyla çoğaltılmıştır. Yayın hayatı boyunca Marko Paşa adıyla 40, Malumpaşa adıyla 5, MerhumPaşa adıyla 4, Alibaba adıyla 4, Yedi Sekiz Paşa adıyla 4, Hür Marko Paşa adıyla 19 sayı yayımlanmıştır. Markopaşa’nın ilk serisi 25 Kasım 1946 ile 10 Ekim 1947 tarihleri arasında 23 sayı, 29 Ekim 1948 ile 14 Şubat 1949 tarihleri arasında ise 16 sayı yayımlanmıştır. Ayrıca, 1 Nisan 1949’da Mahmut Kayman tarafından 1 sayı yayımlanmıştır.

Sahte Marko Paşa (24-30 arası sayılar)

Marko Paşa (2. Dönem)

Marko Paşa (3. Dönem)

Merhumpaşa

Malumpaşa

Sahte Malumpaşa

Alibaba

Hür Markopaşa

Hür Markopaşa (Yeni Seri)

Bizim Paşa

Medet

Başdan

Öküz Mehmet Paşa

KARİKATÜR

Sedat Simavi tarafından ilk sayısı 1 Ocak 1936 ila 18 Mart 1948 tarihleri arasında 640 sayı yayımlanmayı başarmıştır. Akbaba‘yla birlikte döneminin en önemli mizah dergisidir. Cemal Nadir, Ramiz Gökçe, Orhan Ural gibi dönemin önemli çizerlerinin karikatürleri karikatür’ün sayfalarını süslemiştir.

KARAGÖZ

Mizah basını tarihimizin en uzun ömürlü gazetesidir. 1908 yılından 1968 yılına kadar çok küçük kesintiler dışında yayımlanmayı başarmıştır. Karagöz Gazetesinin kurucusu kendisi de ilk Türk karikatüristlerden olan Ali Fuat Beydir. Karagöz’ün ilk sayısı II. Meşrutiyetin ilanından hemen sonra 10 Ağustos 1908’de gerçekleşti. Bu ilk dönemde başmuharrirliğini Mahmut Nedim üstlendi. Mahmut Nedim Karagöz gazetesine İncili Çavuş gazetesinin başyazarlığını bırakarak geçti. Bu dönemde Gazetenin karikatürlerini de Baha bey ve Halit Naci çizmiştir Mahmut Nedim’in Karagöz’den ayrılmasından sonra başyazarlığı Eşşek Gazetesini çıkaran Baha Tevfik aldı. Baha Tevfik’in 1914 yılında ölümünün ardından da başyazarlığı Mahmut Sadık Bey almıştır. Mahmut Sadık Beyin ardından da I. Dünya savaşına denk gelen yıllarda Karagöz’ün yönetimini Aka Gündüz üstlenmiş ve İngilizleri yeren yazılara yer vermiştir. Con Kikirik tiplemesi de Aka Gündüz tarafından üretilmiştir. Aka Gündüz’den sonra başyazarlığı üstlenen Burhan Cahit Morkaya’yla birlikte Karagöz kabuk değiştirerek daha ziyade bir “halk gazetesi” tarzına bürünmüştür. Burhan Cahit’in Köroğlu Gazetesini kurmasından sonra Karagöz bir süre Orhan Seyfi Orhon ve Refik Ahmet Sevengil yönetiminde çıkmaya devam eder. Daha sonra Gazete Ali Fuat Beyin kızı tarafından Halk Partisine satılır. Bu döneme kadar 10 Ağustos 1908 ila 26 Ocak 1935 tarihleri arasında kesintisiz 2803 sayı yayımlanmayı başarmıştır. 14 Şubat 1935 tarihinde tekrar birinci sayıdan başlayan Gazetenin yönetimini Sedat Simavi üstlenir. Bu tarihten Karagöz 31 Aralık 1968 yılındaki 5263 nolu sayı ile yayın hayatına son verir. Özellikle 1950’li yıllarda Demokrat Partiye karşı sert bir muhalefet yürütür. Bu dönemde, Ratip Tahir Burak da karikatürler çizer. 24 Aralık 1953 – 28 Nisan 1954 tarihleri arasında Yeni Karagöz, 11 Kasım 1959 – 28 Ocak 1960 tarihleri arasında da Bizim Karagöz adları altında yayımlanır. 27 Mayıs ihtilali öncesinde de 1 ay müddetle yayınına ara verir.

MİZAH

Ramiz Gökçe tarafından hazırlanan Mizah dergisi iki dönem halinde yayımlanmıştır. İlk dönemi 12 Temmuz 1946 ile 7 Eylül 1951 tarihleri arasında toplam 267 sayı yayımlanmıştır. Sağlık sorunları nedeniyle dergiye ara veren Ramiz, daha sonra 14 Mart 1952’de Mizah dergisini tekrar yayımlanmıştır. Ancak uzun ömürlü olmamış, 18 Nisan 1952 tarihli 6. sayısı ile yayımına son vermiştir. Derginin kapanmasından, kısa bir süre sonra da Ramiz hayata gözlerini yummuştur. Bol karikatürlü bir dergi olan Mizah, Demokrat Partiye yakın bir yayın çizgisi izlemiştir. Özellikle, Ramiz tarafından çizilen kapaklar etkileyicidir.

BABACAN

29 Aralık 1942 – 19 Ekim 1948 tarihleri arasında yayımlanmıştır. Görülen son sayısı 667’dir. Cemal Bardakçı ratasından yayımlanan siyasi halk gazetesidir.

AKBABA

Türk Mizah tarihinin en uzun ömürlü dergisidir. Yusuf Ziya ORTAÇ tarafından yayımlanmıştır. Akbaba, 1922’den 1977 yılına kadar yayımlanmıştır. Bu uzun süre zarfında, iki defa kapanmış ve tekrar yayımlanmaya başlamıştır. Akbaba’nın ilk dönemi 1922’den 1931 yılına kadarki dönemdir. Bu dönemin sonunda harf inkılabına hızlı intibak etmesi nedeniyle satışlarda yaşanan hızlı düşüştür. Bu dönemde toplam 875+5 sayı yayımlanmıştır. Akbaba’nın ikinci dönemi ise 4 Ocak 1934 tarihli sayı ile başlar ve 1949 yılına kadar devam eder. Bu dönemin sonuna doğru Akbaba kesintilere uğramış, bazı haftalar yayımlanamamıştır. 1952 yılındaki üçüncü döneminde ise 1952-61 yılları arasında 489, 1961-64 yılları arasında 126 ve 1964-77 yılları arasında 744 sayı yayımlanmıştır.

Gırgır, Çarşaf gibi dergilerin getirdiği yeni “Karikatür Dergisi” karşısında dayanamayarak 1977 yılında yayın hayatına son verir.  Yayım hayatı boyunca hemen hemen Türkiye karikatürünün önemli tüm ustalarına sayfalarında yer vermiştir. Akbaba dergisinin kapaklarını dönemin ünlü çizerleri çizmiştir. Bunlar arasında Cemal Nadir, Ramiz Gökçe, Necmi Rıza, Şevki Çankaya, Cafer Zorlu gibi isimler yer almaktadır.

1922 - 1928 arasında Osmanlıca Akbaba mizah gazetesi 610 sayı yayımlanmıştır.

Image 1 of 12

Akbaba mizah gazetesinin ilk sayı kapağı