TOKMAK

II. Abdülhamid döneminde yurtdışında yayımlanarak yabancı postalar tarafından ülkeye sokulan mizah gazetelerindendir. Gazetenin kapağında da bu durum resmedilmektedir. Resimdeki Ecnebi postahaneleri temsil eden ata II. Abdülhamid saldırmaktadır. Cenevre’den yayımlanmıştır. Bu dönemde yayımlanan diğer mizah gazeteleri gibi kısa ömürlü olmuştur. 5 sayı yayımlanmıştır. Gazete künyesinde yayıncısına ilişkin bilgi bulunmamaktadır. Şehabeddin Hasib tarafından 1911 yılında aynı isimli ve künye resimli bir gazete daha yayımlanmıştır. Bu bakımdan bu gazetenin yayıncısının da Şehabettin Hasib olduğu düşünülebilir.

LAKLAK

Sahib-i İmtiyaz ve Müdür-i Mes-ul: Mehmed Fazlı’dır. Kahire’den yayımlanmıştır. 15 günlüktür. El yazısı olması bakımından ilginç bir dergidir. Şapograf baskı yoluyla çoğaltılmıştır. II. Abdülhamid döneminde İstanbul dışından yayımlanan mizah gazetesi örneklerindendir. Kaç sayı yayımlandığına ilişkin kesin bir bilgi yoktur. Daha sonra 1909 yılında Mehmed Fazlı tarafından 14 sayı olarak İstanbul’da tekrar yayımlanmıştır. Hasan Duman Kataloğunda 5. sayıdan sonra İstanbul’da yayımlandığı belirtilmekle birlikte arşivimizde bulunan 7. ve 10. sayılar Kahire baskısıdır. Bu nedenle, Kahire’den yayımlanan Laklak’ın en az 10 sayı yayımlandığını söylemek mümkündür.

PİNTİ

İbiş Ağa tarafından Kahire’de yayımlanmıştır. Abdülhamid döneminde, İstanbul dışında yayımlanan mizah gazetelerindendir. “Pinti” o dönemde, II. Abdülhamid’i yermek için kullanılan sıfatlardan biridir. Görülen tek sayısının tarihi, 15 Ağustos 1898 tarihli ilk sayısıdır.

DAVUL 1900

II. Abdülhamid döneminde yurtdışında yayımlanan dergilerdendir. Ancak, kim tarafından yayımlandığına dair bilgi yoktur. Fransızca yayımlanmasından hareketle, Paris’te yayımlandığı tahmin edilmektedir. Görülen tek sayısı 12 Ekim 1900’dür.

BEBERUHİ 1898

Ayda bir def’a çıkar Osmanlı mizah gazetesidir. II. Abdülhamid döneminde İstanbul dışından ayın yapan mizah dergilerindendir. Osmanlı mizah basınının nadir dergilerinden birisidir. 1878 – 1908 arası dönemde yayın yapan bir çok dergi İstanbul dışından yayın yapmış ve yurt içine gizlice sokulmuştur. Bu dönem dergilerine Tokmak, Beberuhi, Laklak ve Dolap örnek verilebilir. Beberuhi de Cenevre’den yayın yapmıştır. II. Abdühamit’e muhalefet etmiştir. Ancak, yayın hayatı kısa sürmüştür. İlk sayı tarihi 1 Şubat 1898’dir. Ancak devam eden sayılardaki tarihlerde tutarsızlık vardır. Toplam görülen 5 sayısı mevcuttur.