KARAGÖZ

Mizah basını tarihimizin en uzun ömürlü gazetesidir. 1908 yılından 1968 yılına kadar çok küçük kesintiler dışında yayımlanmayı başarmıştır. Karagöz Gazetesinin kurucusu kendisi de ilk Türk karikatüristlerden olan Ali Fuat Beydir. Karagöz’ün ilk sayısı II. Meşrutiyetin ilanından hemen sonra 10 Ağustos 1908’de gerçekleşti. Bu ilk dönemde başmuharrirliğini Mahmut Nedim üstlendi. Mahmut Nedim Karagöz gazetesine İncili Çavuş gazetesinin başyazarlığını bırakarak geçti. Bu dönemde Gazetenin karikatürlerini de Baha bey ve Halit Naci çizmiştir Mahmut Nedim’in Karagöz’den ayrılmasından sonra başyazarlığı Eşşek Gazetesini çıkaran Baha Tevfik aldı. Baha Tevfik’in 1914 yılında ölümünün ardından da başyazarlığı Mahmut Sadık Bey almıştır. Mahmut Sadık Beyin ardından da I. Dünya savaşına denk gelen yıllarda Karagöz’ün yönetimini Aka Gündüz üstlenmiş ve İngilizleri yeren yazılara yer vermiştir. Con Kikirik tiplemesi de Aka Gündüz tarafından üretilmiştir. Aka Gündüz’den sonra başyazarlığı üstlenen Burhan Cahit Morkaya’yla birlikte Karagöz kabuk değiştirerek daha ziyade bir “halk gazetesi” tarzına bürünmüştür. Burhan Cahit’in Köroğlu Gazetesini kurmasından sonra Karagöz bir süre Orhan Seyfi Orhon ve Refik Ahmet Sevengil yönetiminde çıkmaya devam eder. Daha sonra Gazete Ali Fuat Beyin kızı tarafından Halk Partisine satılır. Bu döneme kadar 10 Ağustos 1908 ila 26 Ocak 1935 tarihleri arasında kesintisiz 2803 sayı yayımlanmayı başarmıştır. 14 Şubat 1935 tarihinde tekrar birinci sayıdan başlayan Gazetenin yönetimini Sedat Simavi üstlenir. Bu tarihten Karagöz 31 Aralık 1968 yılındaki 5263 nolu sayı ile yayın hayatına son verir. Özellikle 1950’li yıllarda Demokrat Partiye karşı sert bir muhalefet yürütür. Bu dönemde, Ratip Tahir Burak da karikatürler çizer. 24 Aralık 1953 – 28 Nisan 1954 tarihleri arasında Yeni Karagöz, 11 Kasım 1959 – 28 Ocak 1960 tarihleri arasında da Bizim Karagöz adları altında yayımlanır. 27 Mayıs ihtilali öncesinde de 1 ay müddetle yayınına ara verir.

MATRAK

A. Ziya Özova tarafından Ordu yayımlanan haftalık siyasi mizah gazetesidir. Görülebilen tek sayısı 28 Eylül 1952 tarihli ilk sayısıdır.

MİZAH

Ramiz Gökçe tarafından hazırlanan Mizah dergisi iki dönem halinde yayımlanmıştır. İlk dönemi 12 Temmuz 1946 ile 7 Eylül 1951 tarihleri arasında toplam 267 sayı yayımlanmıştır. Sağlık sorunları nedeniyle dergiye ara veren Ramiz, daha sonra 14 Mart 1952’de Mizah dergisini tekrar yayımlanmıştır. Ancak uzun ömürlü olmamış, 18 Nisan 1952 tarihli 6. sayısı ile yayımına son vermiştir. Derginin kapanmasından, kısa bir süre sonra da Ramiz hayata gözlerini yummuştur. Bol karikatürlü bir dergi olan Mizah, Demokrat Partiye yakın bir yayın çizgisi izlemiştir. Özellikle, Ramiz tarafından çizilen kapaklar etkileyicidir.

KAYNANA

Görülen tek sayısı 9 Şubat 1953 tarihli 143. sayısıdır. Adana’da yayımlanmış mizah gazetelerindendir. Üzerindeki 6. ibaresinden 1948 yılında yayımlanmaya başlandığı tahmin edilmektedir.

BOMBA 1952

Taşra mizah gazetelerindendir. Çıkış yazısında Rize’de yayımlanan ilk mizah gazetesi olduğu belirtilmektedir. Cevdet Akgül tarafından çıkarılan gazetenin ilk sayı tarihi 2 Haziran 1952’dir.

ADEMBABA

Görülen tek sayısı 25 Temmuz 1952 tarihli tanışma sayısıdır.

41 BUÇUK

Sahibi M. Ali Ertem’dir. Yazı işlerini fiilen idare eden mesul müdürü İlhan Selçuk’tur. Turhan Selçuk, Ferruh Doğan, Sinan Bıçakcıoğlu, Mıstık, Semih Balcıoğlu, Suat Yalaz gibi dönemin genç çizerleri tarafından çıkarılan ve yeni mizah anlayışını yansıtan dergilerin ilkidir. 6. sayısı müstehcenlik gerekçesiyle toplatılmıştır. 6 Eylül 1952 ile 13 Aralık 1952 tarihleri arasında 15 sayı yayımlanmıştır. Son sayıda yer alan yazıda belirtildiği üzere, yeterli satış rakamına ulaşamaması nedeniyle 15. sayıda yayın hayatına son vermiştir.

AKBABA

Türk Mizah tarihinin en uzun ömürlü dergisidir. Yusuf Ziya ORTAÇ tarafından yayımlanmıştır. Akbaba, 1922’den 1977 yılına kadar yayımlanmıştır. Bu uzun süre zarfında, iki defa kapanmış ve tekrar yayımlanmaya başlamıştır. Akbaba’nın ilk dönemi 1922’den 1931 yılına kadarki dönemdir. Bu dönemin sonunda harf inkılabına hızlı intibak etmesi nedeniyle satışlarda yaşanan hızlı düşüştür. Bu dönemde toplam 875+5 sayı yayımlanmıştır. Akbaba’nın ikinci dönemi ise 4 Ocak 1934 tarihli sayı ile başlar ve 1949 yılına kadar devam eder. Bu dönemin sonuna doğru Akbaba kesintilere uğramış, bazı haftalar yayımlanamamıştır. 1952 yılındaki üçüncü döneminde ise 1952-61 yılları arasında 489, 1961-64 yılları arasında 126 ve 1964-77 yılları arasında 744 sayı yayımlanmıştır.

Gırgır, Çarşaf gibi dergilerin getirdiği yeni “Karikatür Dergisi” karşısında dayanamayarak 1977 yılında yayın hayatına son verir.  Yayım hayatı boyunca hemen hemen Türkiye karikatürünün önemli tüm ustalarına sayfalarında yer vermiştir. Akbaba dergisinin kapaklarını dönemin ünlü çizerleri çizmiştir. Bunlar arasında Cemal Nadir, Ramiz Gökçe, Necmi Rıza, Şevki Çankaya, Cafer Zorlu gibi isimler yer almaktadır.

1922 - 1928 arasında Osmanlıca Akbaba mizah gazetesi 610 sayı yayımlanmıştır.

Image 1 of 12

Akbaba mizah gazetesinin ilk sayı kapağı